Từ điển là gì? Là cuốn sách sắp xếp các từ vựng của một ngôn ngữ theo thứ tự bảng chữ cái. Khi nói về lịch sử tiếng Ý, không thể không nhắc đến từ điển quan trọng nhất: Vocabolario degli Accademici della Crusca.
Sự thành công của Dante, Petrarca và Boccaccio, cũng như việc ngôn ngữ của họ trở thành tiếng Ý chuẩn, một phần nhờ vào công lao của Accademici della Crusca (Viện Crusca). Được thành lập tại Firenze năm 1582, hội nhóm các nhà văn này đặt mục tiêu “lọc” ngôn ngữ, tách biệt “phần tinh túy” ra khỏi “phần tạp chất”, giống như việc loại bỏ cám (crusca) ra khỏi ngô.
Vào năm 1612, các thành viên của hội, với cái tên Viện Crusca theo nghĩa trào phúng, xuất bản một từ điển đồ sộ dựa trên ngôn ngữ của Dante, Petrarca và Boccaccio. Đây không chỉ là từ điển lớn đầu tiên của Ý mà còn là từ điển quan trọng nhất châu Âu thời kỳ đó. Điều đáng chú ý là tác phẩm này ra đời khi nước Ý vẫn còn bị chia cắt thành nhiều tiểu quốc, trái ngược với các quốc gia như Pháp, Tây Ban Nha hay Anh – nơi đã có sự thống nhất chính trị.
Từ điển này không chỉ định hình tiếng Ý chuẩn mà còn khẳng định giá trị văn hóa và ngôn ngữ của Ý trong lịch sử châu Âu.
