Có những người chỉ cần nắm trong tay một tờ giấy phép con con, một cái ghế trưởng nhóm hay vỏn vẹn một chiếc chìa khóa phòng họp, đã lập tức biến hình thành ngáo ộp, ảo tưởng mình có quyền lực to gấp nhiều lần thực tế, dùng nó để hù dọa, thao túng hay hành xử như thể đang cai trị cả thiên hạ. Hiện tượng ấy trong tiếng Anh gọi là power tripping; còn ở ta, dân tình gọi là “ngáo quyền lực”.
Cảnh tượng quen thuộc ở công sở mà ta thường thấy trong các vở hài kịch, tranh biếm hoạ: một trưởng nhóm mới lên chức, với nhiệm vụ chính là điều phối lịch họp, nhưng lại bắt nhân viên báo cáo chi tiết từ việc uống cà phê đến đi vệ sinh. Lại nữa, dự án thì chẳng quản lý, mà lại đi quản lý… nhiệt độ máy lạnh. Chỉ cần ai bật lạnh hơn 2 độ, lập tức có email cảnh cáo “ảnh hưởng năng suất lao động”. Nếu không phải power tripping thì gọi là gì?
Ra ngoài xã hội, hiện tượng này lại càng phong phú. Bạn từng thấy bảo vệ siêu thị cao giọng với khách chỉ vì khách đi ra tay không chưa? Họ không giữ cửa ngân khố quốc gia, nhưng gương mặt thì nghiêm trọng như đang bảo vệ bí mật hạt nhân. Trên mạng, KOL vài chục nghìn follower dọa “đánh sập cả hệ thống truyền thông” cũng là dạng điển hình: delusions of grandeur (hoang tưởng tự đại) phiên bản content creator (nhà sáng tạo nội dung).
Điểm hài hước là power tripping thường tỷ lệ nghịch với tầm vóc thực sự. Càng ít quyền thì càng ra sức phô trương. Một anh quản lý nhỏ có thể khiến nhân viên khiếp sợ, nhưng khi lên họp toàn công ty, phát biểu của anh chỉ chiếm… 90 giây, trong lúc mọi người tranh thủ check email. Ngáo quyền lực giống mặc áo choàng tàng hình thủng lỗ: tưởng người khác run rẩy trước quyền lực của mình, nhưng thật ra họ đang cười ngầm.
Tuy nhiên, power tripping không chỉ mang lại tiếng cười, mà còn là lời nhắc nhở rằng văn hóa quyền lực cần được xây dựng trên sự tôn trọng và năng lực thực sự, vì nếu quyền lực chỉ được dùng để “làm màu”, sớm muộn gì nó cũng trở thành trò hề, khiến tập thể chán nản và xã hội chế giễu.
Và trong thời đại meme, những “ông vua quyền lực ảo” chỉ cần một phút ngáo là có thể thành trò cười lan truyền hàng triệu view. Thế mới nói, nếu không đủ tầm, tốt nhất đừng power trip, kẻo một ngày bạn sẽ thấy chính mình xuất hiện trong ảnh chế với tiêu đề “Red alarm: Fake boss energy detected” – Báo động đỏ! Phát hiện năng lượng sếp rởm rít!
