Dante là người đầu tiên gửi trọn niềm tin vào tiếng Ý. Quả vậy, ông không chỉ là nhà thơ vĩ đại nhất trong lịch sử nước Ý mà còn được mệnh danh là “cha đẻ của tiếng Ý”. Vì sao lại như vậy? Bởi ông đã làm nhiều hơn bất kỳ ai để đưa tiếng Ý lên tầm cao mới.
Vào thế kỷ XIV, thời đại của Dante, người ta coi tiếng Latin là ngôn ngữ hoàn hảo, trong khi các ngôn ngữ phát sinh từ nó bị xem là kém giá trị. Nhưng Dante đã phá vỡ định kiến ấy. Ông khẳng định tiếng Ý cũng có sức mạnh ngang tầm tiếng Latin, đủ sức truyền tải những tác phẩm văn học sâu sắc. Và chính ông đã chứng minh điều đó khi viết nên Thần khúc (Divina Commedia) – kiệt tác đẹp nhất và nổi tiếng nhất của nền văn học Ý.
Dante viết tác phẩm này bằng tiếng Firenze, ngôn ngữ mẹ đẻ của ông vào thế kỷ XIV. Ông đã biến ngôn ngữ này thành một công cụ linh hoạt như dây đàn, lúc vút cao với những câu từ thanh tao, lúc trầm xuống với những cách diễn đạt giản dị, thậm chí đôi khi còn sử dụng cả từ ngữ thô tục!
Thần khúc thành công vang dội đến mức tiếng Firenze của Dante, sau một số điều chỉnh, đã trở thành nền tảng của tiếng Ý hiện đại. Thật đáng kinh ngạc khi 90% từ vựng mà chúng ta sử dụng trong tiếng Ý hàng ngày đều đã xuất hiện trong Thần khúc! Dù thời gian trôi qua, một số từ đã thay đổi ý nghĩa, chẳng hạn từ gentile với Dante nghĩa là “cao quý trong tâm hồn”, ngày nay lại chỉ một người lịch sự, tử tế; tuy nhiên phần lớn từ vựng và ý nghĩa của chúng vẫn trường tồn.
